Gümüşhane web tasarım firması arayışına çıkan bir işletme, genellikle önce tanıdıklarına danışır, ardından internette birkaç örneğe göz atar. Bu yöntem iyi bir başlangıç sağlar, ama asıl karar firmanın sizinle aylar boyunca nasıl çalışacağını kestirebildiğinizde verilir. Bir web sitesi, kasadan çıkınca biten bir alışverişe benzemez. Tasarım sürecinde onlarca karar birlikte alınır, yayından sonra da güncelleme, yedekleme ve küçük değişiklikler için aynı ekiple yol yürürsünüz. Gümüşhane’de işini büyütmek isteyen bir esnaf için bu ortaklık çoğu zaman yıllarca sürer. Bu nedenle seçim yaparken göz alıcı bir vitrin kadar, o vitrinin arkasındaki çalışma düzenine de bakmak gerekir.
Aşağıda bu seçimi dört adımda ele alıyoruz: portföyü doğru okumak, ilk görüşmelerden çalışma düzenini anlamak, sözleşmeyi sağlam kurmak ve yayından sonraki desteği önceden netleştirmek. Son bölümde, görüşmeyi nazikçe bitirmeniz gerektiğini haber veren uyarı işaretlerini de bulacaksınız. Her adımda kendi işletmenize uyarlayabileceğiniz sorular önerdik. Bu soruları not alıp görüşmelere yanınızda götürürseniz, farklı firmaların yanıtlarını da aynı ölçüyle değerlendirebilirsiniz. Liste uzun görünebilir, ama her madde ileride yaşanabilecek bir anlaşmazlığı baştan önlemeye yöneliktir.
Gümüşhane web tasarım firması ararken portföyü telefonunuzdan açın
Firmaların sitelerindeki portföy sayfaları genellikle özenle seçilmiş ekran görüntülerinden oluşur. Bu görüntüler göz doldurabilir, ama sizin için önemli olan o sitelerin bugün nasıl çalıştığıdır. Listede gördüğünüz projelerin adreslerini not alın ve her birini önce telefonunuzdan, sonra bilgisayardan açın. Sayfalar hızlı yükleniyor mu, menü parmakla rahat kullanılabiliyor mu, yazılar büyütmeden okunabiliyor mu? İletişim bilgileri kolayca bulunuyor, telefon numarasına dokununca arama başlıyor mu? Aynı projeyi iki farklı cihazda açmak, tasarımın yalnızca geniş ekranda mı parladığını, yoksa her boyutta mı özenle kurulduğunu hemen gösterir. Sayfa geçişlerinde takılma, kayan görseller ya da tıklanamayan butonlar, sizin sitenizde de karşılaşabileceğiniz sorunların habercisidir. Ziyaretçilerin büyük kısmı sitelere telefondan ulaştığı için bu küçük deneme, bir Gümüşhane web tasarım firması hakkında broşürlerden çok daha fazlasını anlatır.
Portföyde birbirine çok benzeyen sitelerin sıralanması da bir ipucudur. Aynı düzen, aynı yazı tipi ve aynı fotoğraf yerleşimi farklı sektörlerde tekrar ediyorsa firma büyük olasılıkla tek bir şablonu renk değiştirerek kullanıyordur. Bu her zaman kötü bir şey değildir, ancak özgün tasarım için ödeme yapacaksanız bunu bilmeniz gerekir. Projelerin hâlâ yayında olup olmadığına da bakın. Kapanmış ya da yıllardır dokunulmamış siteler, firmanın müşterileriyle ilişkisini ne kadar sürdürdüğü hakkında fikir verir. Portföyde sizin sektörünüze yakın bir iş varsa onu özellikle inceleyin; benzer bir ihtiyacı nasıl çözdüklerini görmek, size neler önerebileceklerini somutlaştırır. Firma, web sitesinin yanında logo ya da katalog tasarımı gibi işler de yapıyorsa, bu işlerin sitelerle aynı özeni taşıyıp taşımadığına bakın. Tasarımların kimin elinden çıktığını da sorun; bazı firmalar işin bir kısmını dışarıdaki serbest çalışanlara devreder ve bu, iletişimde ek bir halka yaratır.
Referansları doğrulamanın en kestirme yolu, o işletmelerle doğrudan konuşmaktır. Firmadan iki ya da üç müşterisinin iletişim bilgisini isteyin ve onlara kısa sorular yöneltin. Süreç söz verilen takvimde tamamlandı mı, sorun çıktığında muhatap bulabildiniz mi, yayından sonra destek devam etti mi? Aynı şehirde çalışan işletmelere ulaşmak çoğu zaman bir telefon kadar kolaydır ve alacağınız yanıtlar genellikle çok samimi olur. Sosyal medyada ve harita uygulamalarında firmaya bırakılmış yorumlar da tamamlayıcı bir kaynak olabilir; tek tek yorumlara değil, genel eğilime bakmak daha sağlıklıdır. İyi bir Gümüşhane web tasarım firması, memnun müşterilerini size yönlendirmekten çekinmez. Bu talep karşısında kaçamak yanıtlar alıyorsanız bunu not edin ve karar aşamasında diğer işaretlerle birlikte değerlendirin.
İlk görüşmede kimin daha çok soru sorduğuna dikkat edin
Tanışma toplantısında firmanın sizi mi dinlediği, yoksa hazır paketlerini mi anlattığı kısa sürede anlaşılır. İşini ciddiye alan bir ekip, müşterilerinizin kim olduğunu, sizi rakiplerinizden ayıran yönü ve sitede en çok hangi bilginin öne çıkmasını istediğinizi merak eder. Siteden beklediğiniz sonucu da sorar: daha fazla telefon mu, daha çok rezervasyon mu, yoksa sürekli tekrarlanan soruların azalması mı? Bu soruların hiç sorulmaması, ileride karşınıza sizin işinize değil herkese uyan bir site çıkacağının işaretidir. Yerel bir ekip, işletmenizi yerinde görmek için kısa bir ziyaret de önerebilir; dükkânı, atölyeyi ya da ofisi görmek sitede anlatılacak hikâyeyi zenginleştirir. Görüşmeden sonra konuşulanların yazılı bir özetinin size gönderilmesi, düzenli çalışan bir ekibin alışkanlığıdır. Özet gelmiyorsa siz isteyin; firmanın bu isteğe verdiği tepki de size çok şey söyler.
Firmadan, projenin ilk toplantıdan yayına kadar hangi duraklardan geçeceğini sırayla anlatmasını isteyin. Taslak ne zaman gelecek, kaç düzeltme turu yapılacak, içerik hangi tarihte teslim edilmeli, test ve yayın hangi haftaya planlandı? Bir Gümüşhane web tasarım firması bu soruların yanıtını kabaca da olsa bir takvime dökebiliyorsa, projeyi yönetme deneyimine sahip demektir. Takvim vermekten kaçınan bir firma ise yoğun dönemlerde projenizi sıranın sonuna bırakabilir. Takvimin sizden beklenen işleri de göstermesi önemlidir; metinlerin ya da fotoğrafların gecikmesi bütün planı kaydırır. Tasarım onayının nasıl alınacağını da netleştirin. Taslakların ekran görüntüsü olarak mı, yoksa telefonda gezilebilen bir deneme bağlantısı olarak mı paylaşılacağı, doğru karar vermenizi doğrudan etkiler. Deneme bağlantısı üzerinden gezinmek, butonların yerini ve sayfa akışını gerçek kullanımda görmenizi sağlar.
İletişimde asıl mesele, kiminle konuşacağınızı bilmektir. Satış görüşmesini yapan kişi ile tasarımı yürüten kişi farklıysa, proje boyunca size kimin dönüş yapacağını baştan sorun. Mesajlara hangi kanaldan ve ne kadar sürede yanıt verildiğini, acil bir sorunda kime ulaşabileceğinizi öğrenin. Toplantıların sıklığı ve yeri de konuşulmalıdır; bazı işletmeler yüz yüze görüşmeyi, bazıları kısa görüntülü aramaları daha verimli bulur. Bazı ekipler ilerlemeyi paylaşılan bir klasör ya da proje panosu üzerinden gösterir; bu da sürecin neresinde olduğunuzu görmenizi kolaylaştırır. Haftalık kısa bir durum mesajı bile, iki tarafın aynı yöne baktığını teyit etmeye yeter. Proje sırasında yaşanacak tatil ya da yoğun dönemlerin önceden paylaşılması da iki tarafın beklentisini gerçekçi tutar. Sessizlikle geçen haftalar ise çoğu zaman teslim tarihinin de sessizce ertelendiği anlamına gelir.
Kâğıda dökülmeyen her söz teslim gününde tartışmaya dönüşebilir
Sözleşme, iki tarafın aynı şeyi anladığından emin olmanın en güvenilir yoludur. İlk bakmanız gereken konu mülkiyettir. Alan adı sizin adınıza kayıtlı olmalı, yönetim paneline ve barındırma hesabına ait erişim bilgileri size teslim edilmelidir. Sitenin tasarım dosyalarının, kaynak kodunun ve içeriklerinin kime ait olacağı da açıkça yazılmalıdır. Kullanılan ücretli tema ve eklentilerin lisanslarının kimin adına alındığı da bu başlığın parçasıdır. Bir Gümüşhane web tasarım firması ile yollarınız ileride ayrılsa bile sitenizi başka bir ekibe sorunsuz devredebilmeniz, bu maddelerin netliğine bağlıdır. Veritabanı yedeğinin ve site dosyalarının hangi biçimde teslim edileceğini de yazdırmak, olası bir taşınmada zaman kaybını önler. Bu maddeler bir güvensizlik ifadesi değildir; iki tarafı da koruyan, işin sınırlarını çizen olağan düzenlemelerdir.
İkinci önemli başlık teslim listesidir. Kaç sayfa hazırlanacağı, hangi işlevlerin kurulacağı, kaç düzeltme turunun bedele dahil olduğu ve hangi cihazlarda test yapılacağı madde madde yazılmalıdır. Yönetim paneli eğitimi, arama motoru için temel ayarlar ve yedekleme düzeni de bu listede yer bulmalıdır. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin aydınlatma metni ve çerez bildirimi gibi yasal sayfaların kimin tarafından hazırlanacağı da netleşmelidir. Eski bir siteniz varsa, önceki sayfa adreslerinin yeni sayfalara yönlendirilmesi de listeye yazılmalıdır; aksi halde arama motorlarında biriktirdiğiniz görünürlük zarar görebilir. Listede olmayan bir iş, sonradan ek ücret talebine konu olabilir. Listede yer alan bir iş ise teslim gününde tek tek kontrol edilebilir. Teslim tutanağını bu listeye göre hazırlamak, projenin gerçekten bittiğini iki tarafın da aynı biçimde görmesini sağlar. Eksik kalan maddeler için yeni bir tarih belirlenir ve kalan ödeme bu tarihe bağlanabilir.
Ödeme planı da işin aşamalarına bağlanmalıdır. Tüm bedelin baştan istenmesi sizi korumasız bırakır; tamamının sona ertelenmesi ise firmanın yükünü gereksiz yere ağırlaştırır. Dengeli bir yöntem, başlangıçta bir ön ödeme, tasarım onayında ikinci bir ödeme ve yayından sonra kalan tutarın ödenmesidir. Gecikmelerde ne olacağı, iptal halinde yapılan işin nasıl hesaplanacağı ve yıllık yenilemelerin hangi tarihte faturalanacağı da sözleşmede yer almalıdır. Ek talepler için saatlik ya da iş bazlı bir ücretlendirme yöntemi belirlemek de proje ortasında çıkan yeni fikirlerin tartışmaya dönüşmesini engeller. Ödemelerin hangi hesaba ve hangi belgeyle yapılacağı, faturanın kimin adına kesileceği gibi ayrıntılar da muhasebeniz açısından baştan netleşmelidir. Bu maddeleri okumadan imza atmayın. Anlamadığınız bir ifadeyi açıklatmak sizin hakkınızdır ve dürüst bir firma bunu memnuniyetle yapar.
Yayından sonraki destek ve uzak durmanız gereken işaretler
Site yayına girdiğinde iş bitmiş gibi görünür, oysa asıl kullanım o gün başlar. Yazılım güncellemeleri, güvenlik yamaları, düzenli yedekler ve zaman zaman yapılacak küçük içerik değişiklikleri için kimin sorumlu olacağı önceden belirlenmelidir. Bir bakım anlaşması teklif ediliyorsa kapsamını ayrıntılı olarak isteyin. Hangi işler dahil, hangileri ayrıca ücretlendiriliyor, bir arıza bildirdiğinizde ne kadar sürede müdahale ediliyor? Bakım anlaşmasının süresi, yenileme koşulları ve anlaşma bittiğinde sitenin hangi durumda size devredileceği de yazılı olmalıdır. Yayından sonraki ilk haftalarda küçük düzeltmeler için ücretsiz bir destek süresi tanınıp tanınmadığını da sorun. Bakım almak istemiyorsanız sitenin kendi başınıza güncelleyebileceğiniz biçimde teslim edilmesini ve bunun için kısa bir eğitim verilmesini talep edin. Her iki durumda da yedeklerin nerede tutulduğunu ve bir sorun anında siteyi eski haline döndürmenin ne kadar süreceğini öğrenin.
Firma seçerken bazı işaretler sizi durup düşünmeye çağırmalıdır. Kapsamı yazmadan yalnızca bir toplam tutar söyleyen teklifler, bugün imzalanırsa geçerli olan indirimler ve alan adını firmanın kendi adına kaydetme ısrarı bunların başında gelir. Arama motorlarında kısa sürede ilk sıraya çıkma vaadi de temkinli olmayı gerektirir; bu sıralamayı hiçbir firma tek başına belirleyemez. Portföyündeki sitelere ulaşılamayan, referans vermekten kaçınan ya da sorularınıza her seferinde farklı kişilerden farklı yanıtlar gelen bir yapı da güven vermez. Sözleşme taslağını görmeden ön ödeme istenmesi ve yazılı teklif yerine yalnızca sözlü vaatlerle yetinilmesi de listeye eklenmelidir. Bir teklif diğerlerinden şaşırtıcı ölçüde düşükse, eksik bırakılan işi sorun. Düşük fiyat çoğu zaman bakım, içerik ya da test aşamasından kısılarak elde edilir.
Bu işaretlerin hiçbiri tek başına kesin bir hüküm değildir, ama birkaçı bir araya geldiğinde vazgeçmek için yeterli sebep oluşturur. Doğru Gümüşhane web tasarım firması, sorularınızı sabırla yanıtlayan, söylediklerini yazıya dökmekten kaçınmayan ve yayından sonra da telefonunuzu açan ekiptir. Seçiminizi yaparken fiyatı elbette hesaba katın. Ancak bir siteyle yıllarca çalışacağınızı düşünerek güveni ve iletişimi de aynı terazide tartın. Görüştüğünüz firmaların hiçbiri içinize sinmiyorsa aramayı biraz daha sürdürmek, aceleyle yapılmış bir seçimin bedelini ödemekten daha az yorucudur. Kararınızı verdikten sonra da ilk aylarda iletişimin nasıl ilerlediğini izleyin; iyi başlayan bir iş birliği genellikle aynı özenle sürer. Doğru eşleşme, sitenizi bir masraf kalemi olmaktan çıkarıp işinize katkı sunan bir araca dönüştürür.
Firma seçimi öncesinde merak edebileceğiniz konular
Portföydeki sitelerin hepsi birbirine benziyorsa bu firmayı elemeli miyim?
Hemen elemeniz gerekmez, ama nedenini sormalısınız. Benzerlik, firmanın hazır bir şablonu farklı müşterilere uyarladığını gösterebilir. Bütçeniz sınırlıysa ve hızlı bir başlangıç istiyorsanız bu yöntem işinizi görebilir. Özgün tasarım için teklif alıyorsanız, size hazırlanacak arayüzün şablondan mı uyarlanacağını, yoksa sıfırdan mı çizileceğini yazılı olarak öğrenin ve fiyatın buna göre belirlendiğinden emin olun.
Alan adını tasarım firmasının hesabına kaydettirmenin sakıncası nedir?
Alan adı firmanın hesabında kayıtlıysa, adresinizin kontrolü fiilen başkasının elindedir. Firmayla yollarınızı ayırmak istediğinizde adresi devralmak için onun iş birliğine muhtaç kalırsınız. Yenileme unutulursa adres tamamen elinizden çıkabilir. Kaydın doğrudan sizin adınıza yapılmasını ve yönetim bilgilerinin size teslim edilmesini isteyin. Firma teknik işleri yürütmek için ayrıca yetki alabilir, ama sahiplik sizde kalmalıdır.
Kampanya duyurusu gibi küçük güncellemeleri firmaya sormadan ekleyebilir miyim?
Site bir içerik yönetim sistemiyle kurulduysa ve size bir kullanıcı hesabı verildiyse, evet. Teslim sırasında kısa bir eğitim isteyin; metin değiştirmeyi, görsel yüklemeyi ve yeni bir duyuru eklemeyi öğrenmek çoğu zaman uzun sürmez. Tasarımı bozabilecek yapısal değişiklikler içinse firmadan destek almak daha güvenlidir. Hangi alanları sizin düzenleyebileceğinizi baştan konuşmak, ileride gereksiz bekleyişleri önler.
Ödemenin tamamını baştan isteyen bir firmayla çalışmak riskli midir?
Tek başına kötü niyet göstergesi sayılmaz, ancak sizi zayıf bir konuma düşürür. İşin tamamı ödendikten sonra gecikme ya da eksik teslim yaşanırsa elinizde pazarlık payı kalmaz. Ödemeyi ön ödeme, tasarım onayı ve yayın gibi aşamalara bölmeyi önerin. Makul bir firma bu öneriyi genellikle kabul eder. Kesin bir dille reddediyorsa bu tavrı, diğer uyarı işaretleriyle birlikte değerlendirin.
